ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಚಕ್ರ: ಜಪಮಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 108 ಮಣಿಗಳ ರಹಸ್ಯ; 'ಮರ್ಮ' ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ!

ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ '108' ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಜಪಮಾಲೆಯ 108 ಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು 'ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾವಳಿ'ಯಿಂದ (ದೇವತೆಯ 108 ಹೆಸರುಗಳ ಪಠಣ) ಹಿಡಿದು ದೇವಾಲಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 108 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯಿಲ್ಲ; ವಿವಿಧ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಪವಿತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಜಪ ಮಾಲೆಯು 108 ಮಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. 108 ಬಾರಿ ಜಪ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಉಂಟಾಗದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಭಕ್ತಿ ಭಾವದಿಂದ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗತಿಯೂ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದೇ. ಅದರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಣ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೂ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯ 108 ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವ 'ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾರ್ಚನೆ'ಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಜಪಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ 108 ಮಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಪದ್ಧತಿಯು ಕೂಡ ಇದೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, 12 ರಾಶಿಗಳು ಮತ್ತು 9 ಗ್ರಹಗಳ ನಡುವಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು 108 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (12 × 9 = 108.

ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ (ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀ) ತತ್ವಗಳ ದ್ವಂದ್ವತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ 54 ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನುಗುಣಿಸಿದರೆ 108 ಸಂಖ್ಯೆ ಬರುತ್ತದೆ (54 × 2 = 108). ಅದೇ ರೀತಿ, ಶ್ರೀಚಕ್ರದ 'ಮರ್ಮ'ಗಳ (ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು) ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ 54 ಮತ್ತು 108 ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಯೋಗಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ದೇಹದೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ 'ನಾಡಿ'ಗಳು (ಶಕ್ತಿ ವಾಹಿನಿಗಳು) ಮತ್ತು 'ಚಕ್ರ'ಗಳು (ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು) ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಯೋಗಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳು 'ಅನಾಹತ ಚಕ್ರ'ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 108 ನಾಡಿಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಬಾರದು; ಬದಲಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.

'ಮರ್ಮ' ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ 'ಸುಶ್ರುತ' ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿನ 107 ಮರ್ಮ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು (ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಬಿಂದುಗಳು) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ 'ಮರ್ಮ'ಗಳನ್ನು ಸ್ನಾಯುಗಳು, ರಕ್ತನಾಳಗಳು, ಅಸ್ಥಿರಜ್ಜುಗಳು (ligaments), ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಲುಗಳಂತಹ ಶಾರೀರಿಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇಹದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಭಾಗಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ 108 ಮರ್ಮಗಳ (ಅಥವಾ 'ವರ್ಮ'ಗಳ) ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, "ಆಯುರ್ವೇದವು ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿ 108 ಮರ್ಮ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಖಚಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯದಂತೆ ಹೇಳುವ ಬದಲು, "ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ 107 ಆಗಿದ್ದರೂ, ವಿವಿಧ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ 108 ಮರ್ಮ ಬಿಂದುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

108 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, '1' ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು (Supreme Reality) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, '0' ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು '8' ಅನಂತತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಯೋಗ, ಮಂತ್ರ, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಆರಾಧನೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 108 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ನೀಡಲಾದ ಮಹತ್ವವು ಅದರ ಆಳವಾದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 108 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳು ಒಂದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೈದಿಕ, ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಾಗಿವೆ.

ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯನ ವ್ಯಾಸದ ನಡುವಿನ ಅನುಪಾತವು ಸರಿಸುಮಾರು 108 ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ನಿಖರವಾದ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ನೈಜ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಇದು ಒಂದು ಅಂದಾಜು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇದು "ನಿಖರವಾಗಿ 108 ಪಟ್ಟು" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಬದಲು, "ಸರಿಸುಮಾರು 108 ಪಟ್ಟು" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.

ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, 108 ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಾನವ ದೇಹ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬೆಸೆಯುವ ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜಪಮಾಲೆಯ 108 ಮಣಿಗಳು, 'ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾರ್ಚನೆ' (108 ಹೆಸರುಗಳ ಪಠಣ) ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವಿಧ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 108 ಎನ್ನುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸಂದೇಶ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 108ನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ 108 ದೈವ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಂಖ್ಯೆ. ನಾವು ಮಾಡುವ ಜಪ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಗಳು 108ರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಬಹುಬೇಗ ದೇವರ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಡಾ.ಪಿ.ಬಿ ರಾಜೇಶ್

ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು