ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಶುಭಕಾರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ಗಣಪತಿಗೆ ಮೂಷಿಕ (ಇಲಿ) ವಾಹನವಾಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷ.
ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಬೃಹತ್ ದೇಹದ ಗಣೇಶನು ಸಣ್ಣ ಇಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ವಾಹನವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದರ ಹಿಂದೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ.
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶನ ವಾಹನವಾದ ಮೂಷಿಕನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಲಿಯಲ್ಲ. ಆತನ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಕಥೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಷಿಕನನ್ನು ಗಜಮುಖಾಸುರ ಅಥವಾ ಕ್ರೌಂಚ ಎಂಬ ಅಸುರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕಥೆಯೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಯಾರು ಈ ಕ್ರೌಂಚ, ಇದು ಮೂಷಿಕನಾಗಿ ಬದಲಾದ ಅಸುರನ ಕಥೆ
ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರೌಂಚ ಎಂಬ ಗಂಧರ್ವನು ಶಾಪದಿಂದ ಬೃಹತ್ ಇಲಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟನು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಷಿಕಾಸುರ ಎಂಬ ಅಸುರನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಋಷಿಮುನಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆತನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಗಣೇಶನು ಮುಂದಾದನು.
ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ಪಾಶದಿಂದ ಆ ಅಸುರನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರ ಹಾಗೂ ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ತೊರೆದು ಗಣೇಶನಿಗೆ ಶರಣಾದ ಅಸುರನು, ಗಣೇಶನ ವಾಹನವಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದನು. ಹೀಗೆ ಮೂಷಿಕನು ಗಣೇಶನ ವಾಹನವಾದನು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಮೂಷಿಕನೇ ಗಣೇಶನ ವಾಹನವಾಗಿರುವುದೇಕೆ?
ಮೂಷಿಕನ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
1. ಅಹಂಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಇಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ನುಗ್ಗುವ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಸೆ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಚಂಚಲತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನು ಮೂಷಿಕನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಜ್ಞಾನವು ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಲುಪುವ ಶಕ್ತಿ: ಇಲಿ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಲ್ಲದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಗಣೇಶನು ಭಕ್ತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿ, ಜೀವನದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
3. ದೊಡ್ಡದು–ಸಣ್ಣದು ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ: ಗಣೇಶನು ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೃಹತ್ ದೇವರಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಣ್ಣ ಮೂಷಿಕನನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಿಂದ ದೇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು–ಸಣ್ಣದು ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
4. ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ: ಮೂಷಿಕನ ನಿರಂತರ ಓಡಾಟವನ್ನು ಮಾನವನ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಗಣೇಶನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಷಿಕನ ಮಹತ್ವ
ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂಷಿಕನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಭಕ್ತರು ಗಣೇಶನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಮೂಷಿಕನಿಗೂ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಷಿಕನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನದಾಸೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಗಣೇಶನು ಮೂಷಿಕನನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೇವಲ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನವು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕು, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಗೌರವ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಆಳವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ಸಾರುತ್ತದೆ.
