ನವದೆಹಲಿ: ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿರುವ ಚೀನಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಸೀ ಜಿನ್ಪಿಂಗ್ ಜೊತೆ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೈಜೋಡಿಸುವಂತೆ ಚೀನಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಸಿ ಜಿನ್ಪಿಂಗ್ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.
2020ರ ಗಲ್ವಾನ್ ಕಣಿವೆಯ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕ್ಸಿ ಹೇಳಿದರು.
ನವದೆಹಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೀಜಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚೀನೀ ನಾಯಕ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ನಂತರ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (LAC) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ವ್ಯಾಪಕ ಗಡಿ ವಿವಾದ, ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯ ವಿಷಯಗಳು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ನಂತರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ನಾಯಕರು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು.
ಕ್ಸಿ ಅವರ ಈ ಭೇಟಿಯು ಸುಮಾರು 7 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಸಮೀಪದ ಮಾಮಲ್ಲಾಪುರಂನಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಪೂರ್ವ ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖಾಮುಖಿ ಎದುರಿಸಿದ್ದವು. ಜೂನ್ 2020ರ ಗಲ್ವಾನ್ ಕಣಿವೆಯ ಸಂಘರ್ಷವು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಡಿಸಿತ್ತು.
ಅಂದಿನಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಸೈನ್ಯ ಹಿಂತೆಗೆತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯು ವಿಶಾಲ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಪ್ಪಂದವು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ನವೀಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕಜಾನ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಕ್ಸಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಶಾಲ ಗಡಿ ವಿವಾದವು ಇನ್ನೂ ಬಗೆಹರಿದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸುಮಾರು 3,500 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಭಾರತ ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ವಿವಾದಿತ ಗಡಿಯ ಪೂರ್ವ ವಲಯದತ್ತ ಮತ್ತೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಚೀನಾ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು "ಜಾಂಗ್ನಾನ್" (Zangnan) ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಟಿಬೆಟ್ನ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ದೇಶದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು, ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಕಮಾಂಡರ್ಗಳು ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ವಾಚಾ-ದಮೈ ಗಡಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸಭೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ 'ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಮಾಂಡರ್' ಮಟ್ಟದ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಪ್ಪರ್ ಸುಬನ್ಸಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಟಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಯ ಆರೋಪಗಳ ವರದಿಗಳ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು.
ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಇತರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ನಂತರ ನೇರ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೇವೆಗಳು ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡಿವೆ, ಕೆಲವು ವೀಸಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಡಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗೂ ಜನರ ನಡುವಿನ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿವೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ವಾಂಗ್ ಯಿ ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಬೀಜಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಗಡಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ 25ನೇ ಸುತ್ತಿನ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು. ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಿವಾದದ ಕುರಿತ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಅವರ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಶನಿವಾರದ ಸಭೆಗೂ ಮುನ್ನ, ಬೀಜಿಂಗ್ "ಉತ್ತಮ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸಂಬಂಧ" ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚೀನಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಕ್ಸು ಫೀಹಾಂಗ್ ಮಾತನಾಡಿ, ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಸಂವಹನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು, "ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು" ಮತ್ತು ಮೋದಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಸಿ ಅವರ "ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ"ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಸಭೆ ಮುಗಿದಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಯು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತರಬಲ್ಲದೇ ಎಂಬುದರತ್ತ ಈಗ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಹರಿದಿದೆ.
