ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026 ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಭವನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರಿಗೆ ದಹಿ-ಚೀನಿ (ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ) ತಿನ್ನಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶುಭವನ್ನು ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸನ್ನೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ತಮ್ಮ ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್ 'ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಹಿ-ಖಾತಾ', ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕ್ಯಾಮರಾಗಳಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಹಣಕಾಸು ಭವನ ಹೊರಗೆ ಫೋಸ್ ನೀಡಿದರು.
ಸತತ 9ನೇ ಬಾರಿ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ
ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ತಮ್ಮ ಸತತ ಒಂಬತ್ತನೇ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ನ್ನು ಇಂದು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಪಿ ಚಿದಂಬರಂ ಅವರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಇನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಲೋಕಸಭೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸದನವು ಬೆಳಗ್ಗೆ 11 ಗಂಟೆಗೆ ಸಭೆ ಸೇರಲಿದೆ. ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ 2026-27ನೇ ಸಾಲಿನ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂದಾಜು ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು 2003 ರ ಹಣಕಾಸು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ನಿರ್ವಹಣೆ (FRBM) ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3(1) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ-ಅವಧಿಯ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ-ಮತ್ತು-ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲ-ಆರ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹೇಳಿಕೆ ಸೇರಿವೆ.
ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು 2026 ರ ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ
ಮೊನ್ನೆ ಗುರುವಾರ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕುರಿತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ವಾರ್ಷಿಕ "ವರದಿ ಕಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸಮಗ್ರ, ದತ್ತಾಂಶ-ಆಧಾರಿತ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಾಗಿ, ಇದು ಕಳೆದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬಜೆಟ್ ಭವಿಷ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಿ ಖರ್ಚು, ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರೆ, ಹಿಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಏಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ (CEA) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಭಾಗವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
2025-26ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಮೊದಲ ಮುಂಗಡ ಅಂದಾಜುಗಳು 2025-26ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇಕಡಾ 7.4 ರಷ್ಟು ನೈಜ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದರು. ಇದು ಸತತ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷವೂ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಬಲವಾದ ಆವೇಗವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲ ಮುಂಗಡ ಅಂದಾಜುಗಳು 2025-26ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಜಿಡಿಪಿಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 7.4 ಎಂದು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಸತತ 4 ನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2025 ರ ಏಪ್ರಿಲ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಶೇ. 1.7 ರಷ್ಟು ಹಣದುಬ್ಬರ ದರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸರಕುಗಳ ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಕೋಚನವೇ ಕಾರಣ, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವತ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನವನ್ನು ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು, 'ಸ್ವದೇಶಿ'ಯಿಂದ 'ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ' ಮತ್ತು ಈಗ 'ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ'ಗೆ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, 'ಯೋಚಿಸದೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ' ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನ
ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವು 65 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 30 ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2 ರಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 13 ರಂದು ಉಭಯ ಸದನಗಳು ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮಾರ್ಚ್ 9 ರಂದು ಮತ್ತೆ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳ ಅನುದಾನದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.