ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಅವತಾರ ವಾಮನ ರೂಪ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ ಮಹಾಬಲಿಯ ದುರಹಂಕಾರವನ್ನು ತಣಿಸಲು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಭಗವಂತ ಈ ಅವತಾರವೆತ್ತಿದ. ವಾಮನನು ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಾಲಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವತರಿಸಿದನು.
ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ ಮಹಾಬಲಿ ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸಹ ಗೆದ್ದು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭಯಗೊಳಿಸಿದನು, ಈ ವೇಳೆ ಅವರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.
ಬಲಿ ರಾಜನು ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವಂತಹ ವೃತ್ತಿಯವನಾಗಿದ್ದನು. ಈ ವಿಷಯವು ಭಗವಾನ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಟುವಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಂದರೆ ವಾಮನನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಬಲಿ ರಾಜನ ಬಳಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸಲು ತಲುಪಿದನು. ಆಗ ಬಲಿ ರಾಜನು ವಟುವನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಲಿಯು ವಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಳಿ ಭಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗೇನು ಬೇಕು? ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ವಾಮನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಬಲಿ ರಾಜನ ಬಳಿ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ದೈತ್ಯಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ವಾಮನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಬಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಭೂಮಿ ನೀಡದಿರಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ದಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಮಹಾಬಲಿ ವಾಮನನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ವಾಮನನ ಸ್ವರೂಪದ ಭಗವಂತನು ನೋಡ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪಾದದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಪಾದದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಅಳೆದನು. ಮೂರನೇ ಪಾದವನ್ನು ಇಡಲು ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾಬಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯಿಂದ ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಪಾದವನ್ನು ಆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪಾತಾಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಅವನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು.
ಕೇರಳ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟನೆಯೇ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಆಧಾರ. ಮಹಾಬಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಭೂಮಿಗೆ ಬರುವ ದಿನವನ್ನು ಓಣಂ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓಣಂ ಅನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಬಲಿ, ಮಾವೇಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಸೇನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪ ಮುನಿಯ ವಂಶಸ್ಥ. ಮಹಾಬಲಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಾಮನಾವತಾರದ ಆಶೀರ್ವಾದದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಹಾಬಲಿ ಅಮರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಪಾತಾಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಯುಗಗಳ ನಂತರ ಮಹಾಬಲಿ ದೇವರಾಜನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನೀತಿವಂತ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ, ಓಣಂ ಅನ್ನು ಅವನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಜರಾತ್, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿಪ್ರತಿಪದ, ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಬಲಿಪಾಡ್ಯ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಾಮನಾವತಾರದ ಸಂದೇಶವು ದುರಹಂಕಾರದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ನಮ್ರತೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯು ಬಲದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿಷ್ಠೆ, ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಶಾಶ್ವತ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಯ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಡಾ. ಪಿ.ಬಿ ರಾಜೇಶ್
ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
