ಮೈಸೂರು: 11 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ಬುಧವಾರ ನಡೆದ ಆಕರ್ಷಕ ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದ್ದೂರಿ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿತು. 'ನಾಡ ಹಬ್ಬ'ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದಸರಾ ಅಥವಾ 'ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ' ಉತ್ಸವ ಈ ವರ್ಷ ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವಯುತವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜಮನೆತನದ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಗತಕಾಲದ ವೈಭವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂತಿತ್ತು.
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ವಿ.ಡಿ. ಸತೀಶನ್ ಮತ್ತು ರೇವಂತ್ ರೆಡ್ಡಿ ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಇವರಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ರಾಯಭಾರಿಗಳು, ಕಾನ್ಸುಲ್ ಜನರಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೈ ಕಮಿಷನರ್‌ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿದೇಶಿ ಗಣ್ಯರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ರಾಜವಂಶಸ್ಥ ಯದುವೀರ್ ಕೃಷ್ಣದತ್ತ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ವಿಶೇಷ ರಾಜಪೋಷಕು ಧರಿಸಿ ಅಂಬಾ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಅದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ 'ವಿಜಯ ಯಾತ್ರೆ'ಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಬನ್ನಿಮರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಶುಭ 'ಮಕರ ಲಗ್ನ'ದಲ್ಲಿ ನಂದಿ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ: ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1.36 ರಿಂದ 1.56 ರ ನಡುವೆ ಶುಭ 'ಮಕರ ಲಗ್ನ'ದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಅಂಬಾ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆಯ ಬಲರಾಮ ದ್ವಾರದ ಬಳಿ 'ನಂದಿ ಧ್ವಜ'ಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಜಯ ದಶಮಿ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಜನರಿಗೆ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಕೋರಿದರು.
ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು: ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು (ಟ್ಯಾಬ್ಲೋಗಳು) - ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಸುಮಾರು ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗಿ ಬನ್ನಿಮಂಟಪವನ್ನು ತಲುಪಿದವು. ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಬಾರಿಯ ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಜೊತೆಗೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳ (ಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆ) ಮೂರೂ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು, ತಮ್ಮ ಶೌರ್ಯ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದವು.
ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಯರ ದಂಡು: ಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕ್ರೀಡಾ ತಾರೆಯರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಯರ ತಂಡವೊಂದು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ತೆರೆದ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಹಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲೇ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದರು.
ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಗೆ ಸಿಎಂ ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ: ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿಕೆ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯದುವೀರ್ ಒಡೆಯರ್ ಮತ್ತಿತರ ಗಣ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, 'ಮೀನ ಲಗ್ನ'ದ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ (ಸಂಜೆ 4.10 ರಿಂದ 4.35 ರ ನಡುವೆ) ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ 'ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ'ಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ 54 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ 'ಪ್ರಶಾಂತ' ಆನೆಯು, 'ಕಾವೇರಿ' ಮತ್ತು 'ರೂಪಾ' ಎಂಬ 'ಕುಮ್ಕಿ' ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವೇದಿಕೆಯ ಬಳಿ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ಫಿರಂಗಿಗಳಿಂದ 21 ಬಾರಿ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಣ್ಯರು ದೇವಿಗೆ ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದರು.
ರಾಜಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಪ್ರಶಾಂತ್: 'ಪ್ರಶಾಂತ'ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆನೆಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಈ 'ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ'ಯನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡರು. ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ರಾಜಮನೆತನದ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು, ಚಿನ್ನದ ಹೊದಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ 750 ಕೆಜಿ ತೂಕದ 'ಅಂಬಾರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗಾಗಿ 'ಧನಂಜಯ' ಆನೆಯನ್ನು ಮೀಸಲು (ರಿಸರ್ವ್) ಆನೆಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 'ಅಭಿಮನ್ಯು' ಆನೆಯು 'ನಿಶಾನೆ' ಆನೆಯಾಗಿ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರೆ, 'ಗೋಪಿ' ಆನೆಯು 'ನೌಪತ್' ಆನೆಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಏಕಲವ್ಯ, ಸುಗ್ರೀವ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಶ್ರೀಕಂಠ, ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಮಹೇಂದ್ರ ಆನೆಗಳು ಈ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಒಳ್ಳೆಯತನವು ಕೆಟ್ಟತನದ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಸೋದರಳಿಯನೊಂದಿಗೆ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಇದರಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ಮೈಸೂರಿನ ಕೊನೆಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ರಾಜನ ಬದಲಿಗೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಬಾರಿಯ ಒಳಭಾಗವು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದರ ಮೇಲೆ 80 ಕೆಜಿ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿರುವ, 'ವಜ್ರಮುಷ್ಟಿ' (ಕೈಗೆ ಧರಿಸುವ ಆಯುಧ) ಹಿಡಿದ 'ಜೆಟ್ಟಿ'ಗಳ (ಮಲ್ಲರು) ನಡುವಿನ ಕಾದಾಟವಾದ 'ವಜ್ರಮುಷ್ಟಿ ಕಾಳಗ'ವು, ಸಮಯದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ವರ್ಷ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ, ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳು, ವೃತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ದೃಶ್ಯವು ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ನಗರದ ವಿವಿಧ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರ ಮೇಳ, ಪುಷ್ಪ ಪ್ರದರ್ಶನ, ರೈತರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಸರಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನ (ಏರ್ ಶೋ), ಡ್ರೋನ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದಂತಹ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ನಗರವನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವದ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದವು.
ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದೆಂದರೆ 'ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್'. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ವೇದ ಮಂತ್ರಘೋಷಗಳ ನಡುವೆ ಸುವರ್ಣ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಬುಧವಾರ ಸಂಜೆ ಬನ್ನಿಮಂಟಪ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು (ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಪರೇಡ್) ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರು ದಸರಾವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರಿನ ಒಡೆಯರು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಉತ್ಸವವನ್ನು 1610ರಲ್ಲಿ ಒಡೆಯರ್ ವಂಶದ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ I) ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1971ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಿವಿ ಪರ್ಸ್' (ರಾಜಧನ) ರದ್ದಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡ ಬಳಿಕ, ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ರಾಜಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ನಂತರ, ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರು 1975ರಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.