ತಿರುಮಲ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲ ಆರತಿ (First Aarti) ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅನೇಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಕ್ತರು ತಿರುಪತಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಮಾತ್ರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಹಿಂದೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಂಟು ಅಡಗಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಆರತಿ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ಹೇಗೆ? ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇಂದಿಗೂ ಏಕೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ? ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ...

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆರತಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ..?

ತಿರುಮಲ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರಗಳು, ಮಂಟಪಗಳು, ರತ್ನಾಭರಣಗಳು ಹಾಗೂ ನಿತ್ಯ ಪೂಜಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ಬಳಿಕವೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜವಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ತಿರುಮಲದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿತ್ಯ ಕೈಂಕರ್ಯ, ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ದತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲ ಶ್ರೀವಾರಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳಗುವ ಪವಿತ್ರ ದೀಪಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೀಪ, ಮಹಾರಾಜ ದೀಪ ಹಾಗೂ ಅಖಂಡ ದೀಪಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ 5 ಕೆಜಿ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಅದ್ಭುತ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

'ಕರ್ನಾಟಕ ಆರತಿ' ಎಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮೊದಲ ಆರತಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಆರತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವು ನೀಡಿದ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರಭಾತ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ನೆರವೇರುವ ದಿನದ ಮೊದಲ ಕರ್ಪೂರದ ಆರತಿಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ನೀಡಿದೆ

ಈ ಗೌರವವು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಈ ಆರತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

ಇದೂವರೆಗೆ ಆರತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ಯಾರು?

ಈವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಿ (Special Officer) ಮೊದಲ ಆರತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ?

ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಘೋಷಣೆಯಂತೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಹೊರಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರವಾಗಿ ತಿರುಮಲಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸಚಿವರು, ಶಾಸಕರು, ಹಿರಿಯ ಐಎಎಸ್ ಮತ್ತು ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು, ಇತರ ಅರ್ಹ ಗಣ್ಯರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಆರತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ.

ತಿರುಮಲ-ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಬಂಧವೇಕೆ ವಿಶೇಷ?

ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ರಾಜರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ಮಹತ್ತರವಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೂಮಿ, ಆಭರಣ, ಹಣಕಾಸು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ತಿರುಮಲಕ್ಕೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನಾಭರಣ, ರತ್ನಾಭರಣ ಹಾಗೂ ಧನವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಾಲದ ಹಲವು ಶಾಸನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಿರುಮಲದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಶತಮಾನಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ತಿರುಮಲದ ಮೊದಲ ಆರತಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಿರುಮಲದ ನಡುವಿನ ಶತಮಾನಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮೊದಲ ಆರತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೀಗ ಹೊಸ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಜಾರಿಯಾದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಣ್ಯರು ಈ ವಿಶೇಷ ಗೌರವವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ.