ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬದಲಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ, ಮೈತ್ರಿಗಳು ಮುರಿಯುತ್ತವೆ, ಹೊಸ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆ ಏರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಈ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಮಾತ್ರ ಕಳೆದ 46 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಗದ್ದುಗೆ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ!
ಹೌದು.. ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ನಾಟಕ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಇದೀಗ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬರೋಬ್ಬರಿ 899 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ನಾಟಕ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದೀಗ 1,000ನೇ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಏನೆಲ್ಲ ಆಟ!
‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ನಾಟಕವು ಚಾಣಕ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ 1976ರ ಹಿಂದಿ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮಾ (NSD)ಯ ಪ್ರಮುಖ ರಂಗಕರ್ಮಿ ರಂಜಿತ್ ಕಪೂರ್ ಇದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಾಟಕ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ನಾಟಕವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಲಾಗಂಗೋತ್ರಿ ರಂಗತಂಡ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಟಿ.ಎಸ್. ಲೋಹಿತಾಶ್ವ ಅವರು ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಕಲಾಗಂಗೋತ್ರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಜಾರಾಮ್ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಮೂಡಿಬಂದಿದ್ದು, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಚಂದ್ರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಾಟಕದ ಕಥೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೃಷ್ಣ ದ್ವೈಪಾಯನ ಕೌಶಲ್, ಅಂದರೆ ಕೆ.ಡಿ. ಕೌಶಲ್ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆತ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಗಳು, ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಮತ, ಚುನಾವಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆಯುವ ಕುದುರೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ತತ್ವಹೀನ ಮೈತ್ರಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಾಮೋಹವನ್ನು ನಾಟಕ ಹಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮೂಲಕ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.
1980ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ರಂಗಯಾನ
1980ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡ ಚಂದ್ರು, ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಪಂಗಿ ರಾಮನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ ಕಲಾಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ತಂಡ ಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡದಾದ ತೆರೆದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹5,000 ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಚಂದ್ರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಆಗ ಟಿಕೆಟ್ ಬೆಲೆ ಕೇವಲ ₹3ರಿಂದ ₹5ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಎಲ್ಲಾ ಟಿಕೆಟ್ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. “ನಾವು ಆಗ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾಟಕದ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು,” ಎಂದು ಚಂದ್ರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಹೇಳಲು ಚಂದ್ರು ಹಿಂದೇಟು
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಇರುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಚಂದ್ರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂಜರಿದಿದ್ದರು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಜಾರಾಮ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. “ಮೊದಲ 25-30 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳವರೆಗೆ ಅವರು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಗೌರಿಬಿದನೂರಿನಿಂದ ಶಾಸಕರಾದರು.
ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವ ಅವಕಾಶವೂ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅದನ್ನೂ ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು” ಎಂದು ರಾಜಾರಾಮ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಆರಂಭದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈಗಿನ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪಕ್ವ ಹಾಗೂ ನೈಜವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಕನ್ನಡ ಅವತರಣಿಕೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ
ಈ ನಾಟಕದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಹಿಂದಿಯ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜಾರಾಮ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿ ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು, ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡದ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯ ಹಾಸ್ಯಮಿಶ್ರಿತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಲ್ಲ
ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜಾರಾಮ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. “ಈ ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಅಜೆಂಡಾ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
‘ರಾಜಕೀಯ ಜನಸೇವೆಗಾಗಿ ಇರಬೇಕು’
ಸ್ವತಃ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿರುವ ಚಂದ್ರು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ನಾಯಕತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ರಾಜಕೀಯ ಜನಸೇವೆಗಾಗಿ ಇರುವ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಜನರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು. ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
OTTಗೆ ಬರಲ್ಲ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’!
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ನಾಟಕವನ್ನು OTT ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗೆ ತರುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜಾರಾಮ್ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ನಾಟಕವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸಿನಿಮಾದಿಂದ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಜೀವಂತಿಕೆಯೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮನರಂಜನೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಚಂದ್ರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ನಟರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರು ತಮ್ಮ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಮರೆಯದೆ ಮತ್ತೆ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ರಂಗಭೂಮಿಯತ್ತ ಮರಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
1,000ನೇ ಶೋ ಯಾವಾಗ?
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು 1,000ನೇ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ರೂವಾರಿಗಳಾದ ಚಂದ್ರು ಮತ್ತು ರಾಜಾರಾಮ್ ಇಬ್ಬರೂ ಈಗ 73 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು. “ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಾಗ ನಮಗೆ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ನಾವು ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗತಂಡವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 25 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ. ಇದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ 1,000ನೇ ಪ್ರದರ್ಶನ ತಲುಪಲು ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಬೇಕಾಗಬಹುದು,” ಎಂದು ರಾಜಾರಾಮ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಚಂದ್ರುಗೆ ಪರ್ಯಾಯವೇ ಇಲ್ಲ!
1980ರಿಂದಲೂ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚಂದ್ರು ಅವರೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. “ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅವರ ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ, ಹಾವಭಾವ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಿ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ರಾಜಾರಾಮ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳು
1980ರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಪಾತ್ರದ ವೇಷಭೂಷಣವು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.
1983ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಎನ್. ವೀರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ‘ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ’ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರು ಅವರಿಗೆ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ಪಾತ್ರ ನೀಡಿದ್ದರು. ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೋಡಿದ ಬಳಿಕ ಈ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
1980ರಿಂದ ಇದುವರೆಗೆ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚಂದ್ರು ಅವರೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದೀಗ ನಾಟಕ 899 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದು, 1,000ನೇ ಪ್ರದರ್ಶನದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
