ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 'ಸೂರತ್' ಸೀರೆಗಳ ಕಾರುಬಾರು: ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರು!

ಬೆಂಗಳೂರು: ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಾವಿರಾರು ನೇಕಾರರು ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ರೇಷ್ಮೆ ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅವರು ಈಗ ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.

ಕೈಮಗ್ಗದಿಂದ ಪವರ್ ಲೂಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ ಅರ್ಧ-ರೇಷ್ಮೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗುಜರಾತ್ ಮೂಲದ ಗಿರಣಿ ಮಾಲೀಕರು ಸೂರತ್ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರು ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದೆ.

ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ 40,000 ಮಗ್ಗ ಮಾಲೀಕರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಈಗ ಇತರರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ 100 ರಿಂದ 200 ರೂ.ಗಳ ದೈನಂದಿನ ವೇತನ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ನೇಯ್ಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಂಗ ನೇಕಾರ ಸಮುದಾಯವು ಕೈಮಗ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ನೇಯ್ದ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1948 ರಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆಯಿತು ಮತ್ತು ನೇಕಾರರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಬಂತು. ಸೀರೆಗಳು 850 ಗ್ರಾಂ ನಿಂದ 1 ಕಿಲೋ ತೂಕವಿದ್ದವು, ಭಾರವಾದ ಜರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮದುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಧರ್ಮಾವರಂನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ನಮ್ಮ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6.30 ಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ 8.30 ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಾವು ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ಅದು ಮನೆಯಾಗಿರಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗಗಳಾಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿವೆ. ಹಿಂದಿನಂತೆ, ನಾವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ನಾವು ಏಜೆಂಟರಿಂದ ಆರ್ಡರ್ ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅವರು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಾವು ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ, ಎಂದು ನೇಕಾರ ಕೆ.ಸಿ. ದ್ವಾರಕೀಶ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸರಳ ಬಟ್ಟೆ ನೇಯ್ಗೆಗೆ, ನಮಗೆ ಪ್ರತಿ ಮೀಟರ್‌ಗೆ 13.50 ರೂ. ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಗ್ಗದಿಂದ ನಾವು ದಿನಕ್ಕೆ 20 ಮೀಟರ್ ನೇಯುತ್ತೇವೆ. ಸೀರೆಗಳಿಗೆ, ನಮಗೆ 6.5 ಮೀಟರ್‌ಗೆ 200 ರೂ. ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮಗ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಲಿಗಳಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ದ್ವಾರಕೀಶ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ದಿನಕ್ಕೆ 100 ರೂ. ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ 37 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ, ದೈನಂದಿನ ಗಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ನಾವು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 70 ರೂ. ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇಂದು, ಅವರು ದಿನಕ್ಕೆ 1,000 ರೂ. ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನೇಕಾರ ಶ್ರೀನಾಥ್ ಮಾತನಾಡಿ, ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳುವಂತೆ, ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ತಿಂಗಳು ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ, ಅವರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಉಳಿದ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳು ಅವರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ರೇಷ್ಮೆ ದಾರದ ಬೆಲೆ ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗೆ 6,500 ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿದೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ತೂಕ ಕೇವಲ 700 ಗ್ರಾಂಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಮೂರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕೊನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ ನಾವೇ ಆಗುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿಷಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸೀರೆ ನೇಯುತ್ತಾರೆ, ದಿನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಬಾರ್ಡರ್ ಸೀರೆಗೆ 200 ರೂ. ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಬಾರ್ಡರ್ ಸೀರೆಗೆ 130 ರೂ. ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರದ ನೇಕಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳ ವೇದಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿ.ಜಿ. ಹೇಮಂತ್ ರಾಜು ಮಾತನಾಡಿ, 1985 ರ ಕೈಮಗ್ಗ (ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಲೇಖನಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ) ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಇಲ್ಲಿನ ನೇಕಾರರು ಈಗಾಗಲೇ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ದಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪವರ್ ಲೂಮ್ ಸೀರೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸೀರೆ ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ರೇಷ್ಮೆ ದಾರದಿಂದ ಸೀರೆ ನೇಯಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಸೀರೆಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೃತಕ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ನೇಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಿಕ್‌ಪೇಟೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಂದು ಸೂರತ್ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ಅವು ನಮ್ಮ ಸೀರೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅಗ್ಗವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುವಂತೆ ನೇಯುವ ಗಿರಣಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ನಮ್ಮ ಮಗ್ಗದ ಸೀರೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಸೀರೆಗೆ ಆರು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅವರ ಯಂತ್ರಗಳು ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮದು ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯ, ಆದರೆ ಅವರದು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಹ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀರೆಯ ಬೆಲೆ ಕೇವಲ 600 ರೂ., ಆದರೆ ನಮ್ಮದು 1,000 ರೂ.ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

‘ಸೂರತ್ ಸೀರೆ’ಗಳ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗದ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ನೇಕಾರರಿಂದ ಬೇಡಿಕೆ ಬಂದಿದೆ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು ಬಂದಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿ, ಮಗ್ಗಗಳ ಲಯಬದ್ಧ ಶಬ್ದವು ಮೌನವಾಗುವ ದಿನ ದೂರವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನೌಕರರ ಅಳಲಾಗಿದೆ.