ಭಕ್ತಿ ಭಾವದ ಕೂಡಲಸಂಗಮ ಯಾತ್ರೆ: ಹಗಲಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಿಸಿಲು, ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಷ್ಟೂ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಾಲ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಮನದ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ಅನುರಣಿಸುವ ಜಗದ್ಗುರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಪದಗಳು. ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಹೊರಟ ನಮಗೆ ಕಾದಿದ್ದು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭೂತಿ. ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗಳ ಪವಿತ್ರ ಸಂಗಮ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಶರಣರ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪುನೀತವಾದ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ ಕೂಡಲಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಅಂಶುಮಾನ್ ಯು ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಯಾಣದ ಹಸಿರು ನೆನಪುಗಳ ಸುರುಳಿ ಇಲ್ಲಿದೆ...
ನಡುಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲ ಝಳವು ಮರೀಚಿಕೆಯಂತೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಷ್ಟೂ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಾಲ ಹೆದ್ದಾರಿ, ನೇರವಾದ, ಕಾಯ್ದ ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಕಾರಿನ ಎಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಣ ಹವೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲು ಗಾಜಿನ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ, 450 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ, ನಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಳವಾದ ಕೂಡಲಸಂಗಮದ ಹತ್ತಿರ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದೆವು. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಕವಿ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಾಚುರಿ ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಕೇಂದ್ರಿತ ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಲಾಚುರಿ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಬಿಜ್ಜಳ II ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಇನ್ನು, ನಾವು NH50 ಹೆದ್ದಾರಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಒಂದು ಸರಳವಾದ ಕಮಾನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೂಡಲಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.
ಹೆದ್ದಾರಿಯಿಂದ ಏಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಗ್ರಾಮವು, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು, ಅಗಲವಾದ, ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲುದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಮರಗಳು ಮೊದಲ ನೋಟದಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು. ಈ ವೇಳೆ, ವಾಹನಗಳ ಗದ್ದಲವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹಿಂದೆ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನಾವು ಕಾರನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾ, ಹಿತವಾದ ಪ್ರಶಾಂತತೆಯ ತಾಜಾ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಿನ ಕಿಟಕಿಗಳ ಗಾಜನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದೆವು. ನಾವು ಜೈನ್ ದರ್ಶನ್ ಯಾತ್ರಿ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ₹2,300 ಕ್ಕೆ 4-ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಎಸಿ ಡೆಲಕ್ಸ್ ರೂಮ್‌ಗೆ ಚೆಕ್-ಇನ್ ಮಾಡಿದೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಮಿಟರಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಾನ್-ಎಸಿ ರೂಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಅಗ್ಗದ ಆಯ್ಕೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾತ್ರಿಗೆ ₹2,100ರ ದುಬಾರಿ ಸೂಟ್ ರೂಮ್ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ನಾವು ಹೋಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಟೆವು. ವಿಶಾಲವಾದ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ನಾವು ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಕೂಡಲಸಂಗಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋದೆವು. ಈ ವೇಳೆ, ಸ್ಥಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಜೆ ಪೂಜೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನಾವು ನದಿಯ ಸ್ನಾನದ ಘಟ್ಟದ ಕಡೆಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಇಳಿದು ಹೋದೆವು. ಅದರಲ್ಲೂ, ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೂಡಲಸಂಗಮವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ, ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮೊಕ್ಷದ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನು ದಿಗಂತವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಾವು ತಂಪಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದೆವು. ತರುವಾಯು, ಆಕಾಶವು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದವು.
ಮುಂದುವರೆದು, ನಾವು ಬಟ್ಟೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ವ್ಯೂಪಾಯಿಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವಾದ ಐಕ್ಯ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ತಲಾ ₹10ರ ಟಿಕೆಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆವು. ಸುರುಳಿ ಆಕಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಬಾವಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಐಕ್ಯ ಮಂಟಪ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ನಶ್ವರ ಶರೀರವು ದೈವಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು, ನದಿಯ ಸಂಗಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಆಕಾರದ ರಚನೆ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗಳ ನೀರು ಒಳಗೆ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಸುತ್ತಲೂ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗೋಡೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ತಂಪಾದ, ಕಲ್ಲಿನ ಆವರಣದೊಳಗೆ ನಾವು ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಸಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗಿ, ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಮೌನ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಭಾವವು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ, ಜಾತಿರಹಿತ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯರಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸರಳ ಲಿಂಗದ ಮುಂದೆ ಇತರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮೂಕ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ, ಗೌರವದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಹೀಗೆ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ನಾವು ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಲಿಂಗಾಯತ ಖಾನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತೆವು. ಇಲ್ಲಿ, ನಾವು ಭೇಟಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತುಂಬಾ ಸ್ನೇಹಪರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಆರಾಮದಾಯಕವಾಗಿ ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನವಾದ "ಇವನಾರವ, ಇವನಾರವ, ಇವನಾರವ? ನೆಂದೆನಿಸದಿರಯ್ಯಾ. ಇವ ನಮ್ಮವ, ಇವ ನಮ್ಮವ, ಇವ ನಮ್ಮವ ನೆಂದೆನಿಸಯ್ಯಾ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮಗನೆನಿಸಯ್ಯಾ" ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ, ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗಡಿಯೂ ತಾಜಾ ಮಿರ್ಚಿ ಬಜ್ಜಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಬಳಸುವ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ; ಅದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಖಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೂರು ಬಿಸಿ ಬಜ್ಜಿಗಳು, ಮೃದುವಾದ ಸುಸ್ಲಾ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ಊಟದ ನಂತರ, ನಾವು ದಿನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದೆವು.
ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾವು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆವು. ಇದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಚನಗಳ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವೇಳೆ, ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ತಂಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಕ್ರಮಣವಿಲ್ಲದೆ ನಿಧಾನವಾದ, ಶಾಂತಿಯುತ ಜೀವನವು ಹೇಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಅನುಭವಿಸಿದೆವು. ಆ ತೃಪ್ತಿಯು ಅದೇ ಪವಿತ್ರವಾದ ನಿಶ್ಯಬ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.