ಬೆಂಗಳೂರು: ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಇದೇ ಶುಕ್ರವಾರ ತಮ್ಮ 17ನೇ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗಿವೆ. ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭಾರೀ ಕಡಿತವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಅಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ಜಿಎಸ್ಟಿ ದರ ತಾರ್ಕಿಕೀಕರಣದಿಂದಾದ ಆದಾಯ ನಷ್ಟ ಬಜೆಟ್ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಗ್ರಾಂಟ್-ಇನ್-ಎಯ್ಡ್ (GIA) ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ -27.25 ಶೇಕಡಾ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. 16,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಬಜೆಟ್ ಅಂದಾಜಿನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಈ ವರ್ಷ ಜನವರಿವರೆಗೆ 8,787.68 ಕೋಟಿ (52.92%) ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಜಿಎಸ್ಟಿ ದರ ತಾರ್ಕಿಕೀಕರಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 9,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ನಷ್ಟವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿಬಿ-ಜಿ ರಾಮ್ -ಜಿ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ 40 ಶೇಕಡಾ ಪಾಲಾಗಿ 2,200 ಕೋಟಿ ಹೊರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜಲ್ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ 13,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಕೊರತೆ ಇದೆ.
ಶಾಸಕ ಬಿ ಆರ್ ಪಾಟೀಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವು, ಕೇಂದ್ರ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ ಏಮ್ಸ್ (AIIMS) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಮನವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದಿರುವುದನ್ನು ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
2025-26ಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯ ಕೊರತೆ 15,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಂದ 18,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುವ ಇ-ಖಾತಾ ಕ್ರಮದಿಂದ ಆದಾಯ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ಟಾಂಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ಇಲಾಖೆಯು 28,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಅಂದಾಜಿನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 20,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲೂ 6.96% ಮಾತ್ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಎರಡನೇ ನಿರಂತರ ವರ್ಷವೂ ಆದಾಯ ಕೊರತೆ ಬಜೆಟ್ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
2026-27ರ ಬಜೆಟ್ ಗಾತ್ರವನ್ನು 4.09 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಂದ 5-6% ಹೆಚ್ಚಿಸಿ 4.30 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಏರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ 80,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚ ಮೀಸಲಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು 2-2.5 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಬೆಳಗಾವಿಯಿಂದ ಬೀದರ್ ತನಕ ‘ಹಸಿರು ಗೋಡೆ’ ನಿರ್ಮಾಣ ಘೋಷಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ 15 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದ
ಉಪ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ ಕೆ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದದ ನಡುವೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವ ಒತ್ತಡವೂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 8,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೀಸಲು, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ 37,000 ಕೋಟಿ ರೂ ಪಾವತಿ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಸಿ/ಎಸ್ಟಿ ಉಪ ಯೋಜನೆ ಅನುದಾನ, ಹಾಗೂ 56,000 ಹುದ್ದೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡಲಿವೆ.
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಎಂ ಗೋವಿಂದ ರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನ ನಿವಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು (2026-2031 ಅವಧಿಗೆ ₹43,914 ಕೋಟಿ) ಸರ್ಕಾರ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಗಣಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಗಣಿ ಇಲಾಖೆ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕೊರತೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಎಸ್ಟಿ ದರ ತಾರ್ಕಿಕೀಕರಣದಿಂದ 12,000 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ನಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಎಸ್ಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ ಬಸವರಾಜ ರಾಯರಡ್ಡಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2025-26ಕ್ಕೆ 18,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವಂತ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ: 1,55,405.57 ಕೋಟಿ ರೂ (BE 2,08,100 ಕೋಟಿ; 74.68%)
ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ: 90,220.89 ಕೋಟಿ (75.18%; BE 1,20,000 ಕೋಟಿ)
ರಾಜ್ಯ ಅಬಕಾರಿ: 33,370.54 ಕೋಟಿ (83.43%; BE 40,000 ಕೋಟಿ)
ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ತೆರಿಗೆ: 10,594.34 ಕೋಟಿ (70.63%; BE 15,000 ಕೋಟಿ)
ಸ್ಟಾಂಪ್ಸ್ & ನೋಂದಣಿ: 20,227.18 ಕೋಟಿ (72.24%; BE 28,000 ಕೋಟಿ)
ಸ್ವಂತ ತೆರಿಗೆಯೇತರ ಆದಾಯ: 14,888.43 ಕೋಟಿ (90.23%; BE 16,500 ಕೋಟಿ)
ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹಂಚಿಕೆ: 41,567.36 ಕೋಟಿ (80.13%; BE 51,876.54 ಕೋಟಿ)
GIA & ಕೊಡುಗೆ: 8,787.68 ಕೋಟಿ (54.92%; BE 16,000 ಕೋಟಿ)
ಆದಾಯ ವೆಚ್ಚ (BE 3,11,738.73 ಕೋಟಿ) ಇದುವರೆಗೆ ವೆಚ್ಚ: 2,16,584.35 ಕೋಟಿ (69.48%)
ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಮುಂದಿನ ಬಜೆಟ್ ರೂಪುರೇಷೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.