ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂಜೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕತ್ತಲು ಆವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮನೆಮನೆಗಳೂ ಸಾಲು ಸಾಲು ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಗೂ ಹೂವು-ಧೂಪದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಸಂಪತ್ತು, ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅಧಿದೇವತೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬೇಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಕೃತಜ್ಞತೆ, ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಸಂದರ್ಭವೂ ಹೌದು.
ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ನೆನಪಾಗುವುದು ಕತ್ತಲೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಳಕಿನ ವಿಜಯ, ಅಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಗೆಲುವು. ಈ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸುಂದರ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಹಣ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೆಮ್ಮದಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂತೃಪ್ತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪೂಜೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು. ಆಕೆಯ ಆಗಮನವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರವನ್ನು ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಿಯು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಂತಾನಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಕಮಲದ ಹೂವು, ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಪರಿಶುದ್ಧತೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶುಭದ ಸಂಕೇತಗಳೂ ಆಗಿವೆ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂಜೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಹೊಸ್ತಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿಟಕಿ, ಅಂಗಳ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲ.
ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶುಭಾರಂಭಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಮನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿಘ್ನವಿನಾಶಕ ಗಣೇಶನಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ವಿವೇಕವೂ ಇರಲಿ, ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸದ್ವಿನಿಯೋಗ ಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿಯೂ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂಬುದು ಇದರ ಆಶಯ.
ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿಂದೆಯೂ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಕತ್ತಲು ಆವರಿಸಿರುವಾಗ ಪುಟ್ಟ ಹಣತೆಯ ಜ್ವಾಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅದೇ ಜ್ವಾಲೆ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಾಗವನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆಳಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ದಯೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಉದಾರ ಗುಣಗಳೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಲ್ಲವು. ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು ಅಪೂರ್ಣ, ವಿನಯವಿಲ್ಲದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ದೀಪದ ಬೆಳಕು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಶಿಸ್ತು ಹಾಗೂ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಪೂಜೆಗೆ ಮುನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಸೂಯೆ, ದುರಾಸೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ ಸಮೃದ್ಧಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು. ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವುದು, ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು, ದುಡಿಯುವವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ. ನಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಮೂಡಿಸಿದಾಗಲೇ ಅದಕ್ಕೊಂದು ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ ಮುಗಿದು, ಹಣತೆಗಳು ಕತ್ತಲಿನ ನಡುವೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವು ನಮಗೆ ಕಾಲಾತೀತವಾದ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗೂ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಾಮರಸ್ಯ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನೂ ಕರುಣಿಸಲಿ ಎಂಬುದೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ಹಾರೈಕೆ.
ಏಕೆಂದರೆ, ನಿಜವಾದ ಸೌಭಾಗ್ಯವೆಂದರೆ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಇತರರ ಬದುಕಿಗೂ ಬೆಳಕಾಗುವಂತಹ ಜೀವನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿದೆ.