ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀನಿತ್ಯ ಜಿಮ್‌ಗೆ ಹೋಗುವವರು, ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಡುವವರು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಪಾಲಿಸುವ ಯುವಕರು ಹಠಾತ್ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೆ (Heart Attack) ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನ ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. "ನೋಡಲು ಅಷ್ಟೊಂದು ಫಿಟ್ ಆಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೃದಯಾಘಾತ ಹೇಗಾಯಿತು?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ.

ನೀವು ಪ್ರತಿದಿನ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು, ದೇಹವನ್ನು ಸದೃಢವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Physical Fitness) ಇರುವುದು ಬೇರೆ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಹೃದಯ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವುದು (Cardiovascular Health) ಬೇರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತ ಹೃದಯ ತಪಾಸಣೆ (Regular Heart Screening) ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕಡ್ಡಾಯ. ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಏಕೆಂದರೆ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಓಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗಲೂ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ‘ನಾನು ಫಿಟ್ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಹೃದಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ತಪ್ಪಾಗಬಹುದು. ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆನುವಂಶಿಕ ಕಾರಣಗಳು, ವಯಸ್ಸು, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹದಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪದರ

ಹೃದಯಕ್ಕೆ ರಕ್ತವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅಪಧಮನಿಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು, ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೋಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಅಥೆರೋಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೃದ್ರೋಗ ತಜ್ಞ ಡಾ. ಅಭಿಜಿತ್ ಖಡ್ತಾರೆ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಅಪಧಮನಿಗಳು ಕಿರಿದಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವು ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಒಳಪದರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಮಧುಮೇಹ ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನವು ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಹಾನಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಅಥವಾ ಹೃದಯದ ಬಡಿತದ ಲಯದಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇವುಗಳಿಗೂ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆ ಇರದಿರಬಹುದು.

ದೇಹ ಫಿಟ್ ಆಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕೇ?

ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ತೂಕ ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇವುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೃದ್ರೋಗದ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢನಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಅಪಾಯಗಳು ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಕೆಟ್ಟ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್‌ (ಎಲ್‌ಡಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹದ ಆಕಾರ ಅಥವಾ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ಗಿಂತ ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

‘ಸೈಲೆಂಟ್’ ಆಗಿ ಕಾಡುವ ಮೂರು ಅಪಾಯಗಳು

ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ

ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ‘ಸೈಲೆಂಟ್ ಕಿಲ್ಲರ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವು ಹೃದಯ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.

ಅಧಿಕ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಲ್‌ಡಿಎಲ್ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪದರ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದೇಹದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಹೈ ಬ್ಲಡ್ ಶುಗರ್

ಮಧುಮೇಹ ಅಥವಾ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಬ್ಲಡ್ ಶುಗರ್ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ್ರತೆ

ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೃದ್ರೋಗ, ಮಧುಮೇಹ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಾಯವನ್ನು ವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಯಸ್ಸು, ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಇತಿಹಾಸ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್‌ನಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಹೃದಯದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿಯಮಿತ ಹೃದಯ ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿ ಏನೇನು ನೋಡಬೇಕು?

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ತಪಾಸಣೆ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವೈದ್ಯರು ತಪಾಸಣೆಯ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು ಸಹಾಯಕ:

• ರಕ್ತದೊತ್ತಡ

• ಲಿಪಿಡ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಹಾಗೂ ಎಲ್‌ಡಿಎಲ್ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್

• ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ

• ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ A1C

• ದೇಹದ ತೂಕ

• ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಇತರ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೃದ್ರೋಗದ ಇತಿಹಾಸ, ಅಧಿಕ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದು.

ನಿದ್ದೆ, ಒತ್ತಡ, ಹೃದಯಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ

ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಸಾಕಷ್ಟು ನಿದ್ದೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ದಿನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯ ಕುಳಿತುಕೊಂಡೇ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವುದೂ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ, ದೇಹದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಚಯಾಪಚಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.

ವಯಸ್ಸಾಗುವುದೂ ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಹಾಗಾದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದಿನವಿಡೀ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ನಿಯಮಿತ ಹಾಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿದ್ದೆ, ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ, ನಿಯಮಿತ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದದ್ದು ಒಂದೇ, ದೇಹ ಫಿಟ್ ಆಗಿರುವುದು ಹೃದಯವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪಾಯಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಖಾತರಿ ಅಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.