ಕಾಸರಗೋಡು (ಕೇರಳಂ): ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಅಂತ ನೀವು ಕೇಳಬಹುದು. ಬಹುತೇಕರು ಬಿಡಪ್ಪ ಅಂತ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡ್ತಾರೆ. ಆದ್ರೆ ಅದನ್ನು ದುಡಿಯಲು ಎಷ್ಟು ಬೆವರು ಸುರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ದುಡಿಯುವವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಅದರಂತೆ, ಇದೇ 1 ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಮರೆತ IRCTC ಗೆ ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವೇ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗ, 1 ರೂಪಾಯಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗಿ ಮೂಲ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ 3,09,900% ಹೆಚ್ಚು ದಂಡ ತೆರುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಆ ಕುರಿತ ವರದಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಏನಿದು ಪ್ರಕರಣ?

ಕೇರಳಂ ಕಾಸರಗೋಡು ನಿವಾಸಿ ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಕೆ.ವಿ. ಎಂಬುವರು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಇ-ಟಿಕೆಟಿಂಗ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ಕಾಸರಗೋಡಿನಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರಕ್ಕೆ AC 3-Tier ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಟಿಕೆಟ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ₹553 ಆಗಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಯಾಣದ 48 ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಟಿಕೆಟ್ ರದ್ದು ಮಾಡಿದರು. ಅದರಂತೆ,

• ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಗಬೇಕಿದ್ದ ಹಣ: ₹341

• ಐಆರ್‌ಸಿಟಿಸಿ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಿದ ಹಣ: ₹340

• ಖಾತೆಗೆ ಬಾರದೆ ಉಳಿದ ಮೊತ್ತ: ₹1

ಮುಂದುವರೆದು, ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಈ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗಾಗಿ ಐಆರ್‌ಸಿಟಿಸಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. "ಇದು ಕೇವಲ 1 ರೂಪಾಯಿ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ದಿನಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ರದ್ದಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಟಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲೂ 1 ರೂಪಾಯಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಹಗರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ" ಎಂದು ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ವಿವಾದಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗದ ಮೊರೆ ಹೋದರು.

ಆದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಐಆರ್‌ಸಿಟಿಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ತಪ್ಪು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಿಗೆ ಈ ಕಡಿತವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಅದರಂತೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬಿಲ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಮೀಪದ ರೂಪಾಯಿಗೆ ರೌಂಡ್ ಆಫ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ₹340.50 ಪೈಸೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ ₹341 ಕೊಡಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಪೈಸೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ₹340 ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೃಷ್ಣನ್ ಕೆ. ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯೆ ಬೀನಾ ಕೆ.ಜಿ. ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು, ಐಆರ್‌ಸಿಟಿಸಿಯ ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಾದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪೈಸೆ-ಪೈಸೆಯನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ 1 ರೂಪಾಯಿ ಕಡಿಮೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಅನುಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹಾಗಾಗಿ,

• ಮೂಲ ಮೊತ್ತದ ವಾಪಸಾತಿ: ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ ₹1 ಅನ್ನು ಶೇಕಡಾ 9 ರಷ್ಟು ವಡ್ಡಿಕಟ್ಟಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

• ಮಾನಸಿಕ ಕಿರಿಕಿರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ: ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ₹100 ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು.

• ಕೋರ್ಟ್ ವೆಚ್ಚ (Litigation Cost): ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಕೇವಲ ₹1 ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅಲೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಆತನ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ವೆಚ್ಚವಾಗಿ ₹3,000 ಅನ್ನು ಐಆರ್‌ಸಿಟಿಸಿಯೇ ಭರಿಸಬೇಕು.

• ಸಮಯದ ಮಿತಿ: ಈ ಒಟ್ಟು ₹3,101 ಮೊತ್ತವನ್ನು ಆದೇಶ ಹೊರಬಿದ್ದ 30 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕನಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ತಪ್ಪಿದರೆ, ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಅಂದರೆ, ಕೇವಲ 1 ರೂಪಾಯಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ IRCTC ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈಗ ಒಟ್ಟು ₹3,101 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ದಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ 30 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಾಯಿಯೂ ಮುಖ್ಯ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಾರಿದೆ.