ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ವಿಷುವತ್ಕಾಲದ ನಡುವೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ನಂಟಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ (ಮಾರ್ಚ್ ವಿಷುವತ್ಕಾಲ) ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ (ಶರತ್ಕಾಲದ ವಿಷುವತ್ಕಾಲ) ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಂದು ಮುಳುಗುವ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರದ ಕಿಂಡಿಗಳು ಅಥವಾ ಗವಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಿಯಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು 5 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ದೃಶ್ಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರೇಖಾಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಈ ಅಪರೂಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗೋಪುರದೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯನು ನೇರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಪರೂಪದ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬುಧವಾರ ಭಕ್ತರು ಜಮಾಯಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಈ 'ವಿಷುವತ್ಕಾಲ' (Equinox) ನೋಡಲು ಭಕ್ತರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಜನರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಸಂಜೆ 5 ಗಂಟೆಯಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಗರ ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಮಾಗಮದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಚಿನ್ನದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಾ, ನೇರವಾಗಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಜೆ, ಗೋಪುರದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸುವಾಗ, ರಚನೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಕಾಶವು ಮೋಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಈ ಅಪರೂಪದ ದೃಶ್ಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣದಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆಕಾಶವು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 'ವಿಷುವತ್ಕಾಲ' (Equinox) ಎಂಬುದು ಸೂರ್ಯನು ಖಗೋಳ ಸಮಭಾಜಕವನ್ನು ದಾಟುವ ಖಗೋಳ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಸಮಾನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ, ಅಂದರೆ ಮಾರ್ಚ್ 20 ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23 ರಂದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಷುವತ್ಕಾಲದ ಸಮಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಹೊಗಳಿದರೂ ಸಾಲದು. ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವು ನಿಖರವಾಗಿ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಅಪರೂಪದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಮಕಾಲೀನ ಮಲಯಾಳಂ ಡೆಸ್ಕ್