ಬೆಂಗಳೂರು: ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಡ್ಡಾಯ ಉದ್ಯೋಗ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕೆ ಅಥವಾ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿವೆ.

ಕನ್ನಡಿಗರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಉದ್ಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನವನ್ನು ಮೊದಲು ಜುಲೈ 2024 ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉದ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ ಬಲವಾದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

ಮೇ 20, 2026 ರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕರಡುವಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೇತರ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.70 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು 15 ರಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ನಿಗದಿತ ಕೋಟಾಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಅದು ಕೈಬಿಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕರಡುಗಳ ಪ್ರತಿಯನ್ನು TNIE ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ.

ಅದರಂತೆ, ಮೇ 2026 ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿತ ಅಥವಾ ಮರು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಮಸೂದೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕರಡು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿಂತನೆಯು ಆದ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾದರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಯು ಸ್ಥಿರ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಬದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದೆ. ಚರ್ಚೆಯು ಮೂರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ರಾಜ್ಯವು ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯೋಗದಾತರನ್ನು ಜನನ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದೇ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಸೂದೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು?

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲು ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಿಗಬೇಕೆಂಬ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಬಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಐಟಿ (IT), ಐಟಿಇಎಸ್ (ITES), ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಡಿಕೆ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಭೂಮಿ, ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಅರ್ಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಹೊಂದಿದೆ.

ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವ ಶಿವರಾಜ್ ತಂಗಡಗಿ ಅವರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದಂತೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವವರು ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಕೋರಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅರ್ಹ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಾ. ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಕೂಡ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜುಲೈ 2024ರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು, ಜುಲೈ 15, 2024 ರಂದು 'ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಉದ್ಯೋಗ ಮಸೂದೆ'ಯ ಕರಡಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು.

ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೀಸಲಾತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ವಹಣಾ (Management) ಹುದ್ದೆಗಳು: ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 50 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ. ನಿರ್ವಹಣೇತರ (Non-management) ಹುದ್ದೆಗಳು: ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 75 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ.

ಜೊತೆಗೆ, 'ಗ್ರೂಪ್ ಸಿ' (Group C) ಮತ್ತು 'ಗ್ರೂಪ್ ಡಿ' (Group D) ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 100 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಈ ಕರಡಿನ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರ್ವಹಣಾ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ (ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ನಿರ್ವಹಣೇತರ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ (clerical), ಕೌಶಲ್ಯರಹಿತ, ಅರೆ-ಕುಶಲ ಮತ್ತು ಕುಶಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹುದ್ದೆಗಳು ಹಾಗೂ ಐಟಿ/ಐಟಿಇಎಸ್ (IT/ITES) ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೌಕರರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

'ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ'ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರಬೇಕು, 15 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು, ಓದಲು ಹಾಗೂ ಬರೆಯಲು ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು, ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (Nodal Agency) ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಾ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ಅರ್ಹತೆ ಅಥವಾ ಕೌಶಲ ಹೊಂದಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಈ ಕರಡು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಿಗದಿತ ಕೋಟಾಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ದಂಡದ ಮೊತ್ತವು 10,000 ರೂಪಾಯಿಯಿಂದ 25,000 ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ ಇತ್ತು.ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 100 ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.

2024ರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಏಕೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು? ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಉದ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಾಣವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕಿರುವ ಖ್ಯಾತಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು 'ನಾಸ್ಕಾಂ' (NASSCOM) ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಬಯೋಕಾನ್ (Biocon) ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್-ಶಾ ಅವರು, ಉನ್ನತ ಕೌಶಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರ ನೇಮಕಾತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಪೈ ಅವರು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.

ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು, ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ವಾಸಿಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನೂ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.ಈ ವಿರೋಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜುಲೈ 17–18, 2024ರಂದು ಸರ್ಕಾರ ವ್ಯಾಪಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೂ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವ ಎಂ.ಬಿ. ಪಾಟೀಲ್ ತಿಳಿಸಿದರು.

ಜುಲೈ 2024ರಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಈ ಕರಡು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಕಾಯಿದೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೀಸಲಾತಿ (ಕೋಟಾ) ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ.

ಮೇ 2026ರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾಗಿದೆ? ಜುಲೈ 2024ರ ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಮತ್ತು ಮೇ 20, 2026ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಮೀಸಲಾತಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಬದಲಾಗದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅರ್ಹತಾ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

A. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಡಿಲಿಕೆ

2024ರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರಬೇಕು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತುಗಳಿದ್ದವು. ಮೇ 2026ರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯು, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿರಬೇಕಾದ ಅವಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿದೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಷರತ್ತನ್ನು ಹಾಗೂ ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ನಡೆಸುವ ಕಡ್ಡಾಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಇದರಿಂದಾಗಿ, ವಾಸಸ್ಥಳದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸರಳವಾಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದಶಕಗಳಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗೆ ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯದಿರಬಹುದು.

B. ಕೋಟಾ (ಮೀಸಲಾತಿ) ಸಡಿಲಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ

2024ರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ, ಅರ್ಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಕೋಟಾ ಸಡಿಲಿಕೆಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಡಿಲಿಕೆ ನೀಡಿದರೂ, ನಿರ್ವಹಣಾ (management) ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ 25% ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೇತರ (non-management) ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೋಟಾ ಇರಬಾರದೆಂಬ ನಿಯಮವಿತ್ತು. ಮೇ 2026ರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯು ಈ ಸಡಿಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ಅರ್ಹತೆಯುಳ್ಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಬಹುದು.

C. ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಅನ್ವಯ

2024ರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯು, ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು.ಮೇ 2026ರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯು 'ಅಧಿಸೂಚಿತ ಪ್ರದೇಶ' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

D. ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಮುಂದುವರಿಕೆ

ಎರಡೂ ಕರಡು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅರ್ಹ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಅದರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ, ಅವರನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

E. ಜಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಇತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

ಉದ್ಯಮದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು 1947 ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆಯ ಬದಲಿಗೆ 2020 ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂಹಿತೆ, 2020 ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2026 ರ ಕರಡು ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಮಿಕ ಆಯುಕ್ತರ ಶ್ರೇಣಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೆಜೆಟೆಡ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ವಹಣೆಯೇತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕ್ಲೆರಿಕಲ್ ಅಲ್ಲದ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕರಡು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಅನುಸರಣೆ ವರದಿ, ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ರೂ. 10,000 ರಿಂದ ರೂ. 25,000 ವರೆಗಿನ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ರೂ. 100 ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ?

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವೊಂದು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗದಾತರನ್ನು, ಆ ರಾಜ್ಯವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೇಕಡಾವಾರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಹಲವಾರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

ಅನುಚ್ಛೇದ 14: ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನತೆ: ಇದು ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಸಮಾನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊರಗೆ ಜನಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸದ, ಆದರೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದು ಅಸಮಂಜಸ ತಾರತಮ್ಯವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ವಿಧಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಲೀಗಲ್ ಪಾಲಿಸಿ'ಯ (Vidhi Centre for Legal Policy) ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ತಜ್ಞ ಅಲೋಕ್ ಪ್ರಸನ್ನ ಕುಮಾರ್ ಅವರು, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

"ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವ ಕಾನೂನು, ಅನುಚ್ಛೇದ 14ರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಹೇರುತ್ತವೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇಂತಹ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.