ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಗುರುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ (ನವೆಂಬರ್ 5, 2026) ಒಟ್ಟಾರೆ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚಿ (AQI) 482ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ದೆಹಲಿಯು 'ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ' ಮತ್ತು 'ಅಪಾಯಕಾರಿ' ಮಾಲಿನ್ಯದ ವಲಯಕ್ಕೆ ಜಾರಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB) ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಏಳು ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ AQI ಪ್ರಮಾಣ 400ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಗಂಭೀರ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ.

ಪಂಜಾಬಿ ಬಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 446 AQI ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನರೇಲಾ (434), ರೋಹಿಣಿ (431), ಆರ್.ಕೆ. ಪುರಂ (416), ಬವಾನಾ (412), ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ (408) ಹಾಗೂ ಪಟ್ಪರ್‌ಗಂಜ್ (405) ಇವೆ.

ನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ 'ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಓಖ್ಲಾ ಫೇಸ್-2 ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಲಾ 399, ಐಟಿಒದಲ್ಲಿ 397 ಹಾಗೂ ದ್ವಾರಕಾ ಸೆಕ್ಟರ್-8ರಲ್ಲಿ 396 AQI ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಚಾಂದನಿ ಚೌಕ್‌ನಲ್ಲಿ 356 ಹಾಗೂ ವಸುಂಧರಾ ಎನ್‌ಕ್ಲೇವ್‌ನಲ್ಲಿ 330 ಸೂಚ್ಯಂಕ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿ AQI 293 ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಲೋಧಿ ರಸ್ತೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 268 ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳು 'ಕಳಪೆ' ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ.

ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಮಾಲಿನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನವೆಂಬರ್ 6 ಮತ್ತು 7ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತೆ 'ಗಂಭೀರ' ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ನಂತರದ ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬುಧವಾರ ದೆಹಲಿಯ ಸರಾಸರಿ AQI 377 ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕಳೆದ 288 ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಜನವರಿ 20ರಂದು 378 AQI ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಬುಧವಾರ ನಗರದ 22 ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ 'ಗಂಭೀರ' ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಣಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.

ಭಾರತೀಯ ಉಷ್ಣವಲಯ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IITM) ನಿರ್ಧಾರ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬುಧವಾರ ದೆಹಲಿಯ PM2.5 ಮಾಲಿನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆಯ ಪಾಲು ಶೇ.16.28ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಸಾರಿಗೆ ವಲಯದ ಕೊಡುಗೆ ಶೇ.18.17ರಷ್ಟಿತ್ತು.

ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಹೊಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆ ಧೂಳು ಕೂಡ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ನವೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 467 ಕೃಷಿ ಬೆಂಕಿ ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 157, ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ 151, ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 111, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 33, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ 10 ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಐದು ಘಟನೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 4ರವರೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 4,800 ಬೆಳೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವ ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಈ ನಡುವೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ (CAQM) ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕೃಷಿ ಬೆಂಕಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬುಧವಾರ ಜಲಂಧರ್, ಫರೀದ್‌ಕೋಟ್, ಬಠಿಂಡಾ, ಬರ್ನಾಲಾ ಹಾಗೂ ಫಜಿಲ್ಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕಾರಣ ಕೇಳಿ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿದೆ. ಇದೇ ವಾರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ಇಂತಹ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಇದರ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು, ದಟ್ಟವಲ್ಲದ ಮಂಜು ಹಾಗೂ ಋತುಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಣಗಳು ಚದುರಿಹೋಗದೆ ಭೂಮಿಯ ಸಮೀಪವೇ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತಿವೆ.

ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹಂತ-2ರ ಕ್ರಮಗಳು (GRAP) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದರಡಿ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ರಸ್ತೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುವುದು, ಧೂಳು ನಿಯಂತ್ರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀರು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆ ಧೂಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವ ಭೂಪೇಂದರ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಮಂಗಳವಾರ ಮಾತನಾಡಿ, ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು, ವೇಗ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಚಲನವಲನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಮಿತಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾತ್ರ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಭತ್ತದ ಹುಲ್ಲಿನ ಗಣನೀಯ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಲದ ಹೊರಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.

ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಯಾದವ್, ಈ ವರ್ಷ ಭತ್ತದ ಹುಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು ಶೇ.40ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಲದ ಹೊರಗಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಈ ಕ್ರಮಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಏಕೆ ಗಂಭೀರ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಅವರು, ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗವು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು.

ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು, ವೇಗ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಚಲನವಲನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಗ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.